Wierzba purpurowa (Salix purpurea L.) wyróżnia się spośród gatunków wikliniarskich charakterystycznym purpurowoczerwonym zabarwieniem jednorocznych pędów. Cienkie, o średnicy 3–8 mm, są szczególnie cenione w wyrobach plecionkarskich wymagających precyzji — koszach dekoracyjnych, meblach rattanopodobnych i plecionkach ozdobnych.
Salix purpurea — pędy wiosenne. Fot. Wikimedia Commons, lic. CC BY-SA 3.0
Charakterystyka botaniczna
S. purpurea rośnie jako krzew do 3–4 m wysokości. Gałęzie są smukłe, łukowato zwisające. Pędy jednoroczne wyrastają pionowo lub lekko skośnie i osiągają długość 0,8–1,8 m w warunkach plantacyjnych. Ich kora jest gładka, o typowym purpurowoczerwonym lub brunatnoczerwonym zabarwieniu — najwyraźniejszym zimą, kiedy liście już opadły.
Liście są lancetowate, stosunkowo krótkie w porównaniu z S. viminalis, z wierzchu ciemnozielone, od spodu niebieskawoszare.
Wymagania siedliskowe
Gatunek toleruje wilgotne stanowiska i gleby z sezonowo wysokim poziomem wód gruntowych, jednak jest nieco mniej odporny na trwałe podmokłości niż S. viminalis. Dobrze sprawdza się na:
- glebach świeżych do wilgotnych, przepuszczalnych
- brzegach rowów i strumieni
- stanowiskach z sezonowym zalewaniem trwającym do 2–3 tygodni
- glebach gliniastych i piaszczysto-gliniastych
Na glebach stale mokrych i beztlenowych wzrost jest ograniczony i częściej pojawiają się choroby korzeniowe.
Na podmokłych działkach w Polsce S. purpurea najlepiej sprawdza się w strefach przejściowych — między terenami stale mokrymi (gdzie dominuje S. viminalis lub S. triandra) a obszarami jedynie sezonowo wilgotnymi.
Odmiany hodowlane
W uprawie wikliniarskiej znaczenie mają wyselekcjonowane klony i mieszańce z innymi gatunkami. Do najczęściej wymienianych w literaturze europejskiej należą:
| Odmiana / klon | Charakterystyka pędów | Uwagi |
|---|---|---|
| 'Irette' | Cienkie, purpurowe, do 1,5 m | Podwyższona tolerancja na rdzę |
| 'Helix' | Elastyczne, giętkie, śr. 4–6 mm | Mieszaniec S. purpurea × S. viminalis |
| Klon Q83 | Grubsze, do 10 mm, brązowoczerwone | Szybszy wzrost |
Dostępność konkretnych klonów w Polsce zależy od oferty specjalistycznych szkółek wierzbowych — przed zakupem warto sprawdzić aktualny asortyment.
Właściwości technologiczne pędów
Pędy S. purpurea wyróżniają się kilkoma cechami istotnymi dla koszykarza:
- Gładkość kory — po obiorce pędy mają jednorodną, jasną powierzchnię bez wyraźnych węzłów
- Elastyczność — przy porównywalnej grubości pędy S. purpurea są zazwyczaj bardziej giętkie niż S. viminalis
- Mniejsza średnica — umożliwia produkcję drobnych, szczegółowych wyrobów
- Zabarwienie — w stanie nieobiertym (naturalnym) ciemnoczerwonobrązowe pędy są stosowane dekoracyjnie
Choroby i odporność
S. purpurea jest podatna na rdzę wierzbową (Melampsora purpureae), która przy intensywnym nasileniu może wyraźnie osłabić wzrost pędów. Selekcja odmian pod kątem odporności na rdzę jest aktywnie prowadzona w europejskich programach hodowlanych, m.in. przez Rothamsted Research w Wielkiej Brytanii i Skogforsk w Szwecji.
Na mokrych stanowiskach dodatkowym zagrożeniem jest Marssonina spp. — grzyb powodujący plamy liściowe. Dobra cyrkulacja powietrza w plantacji (właściwa rozstawa) ogranicza ryzyko infekcji.
Zastosowanie w koszykarstwie
Ze względu na cienkie pędy S. purpurea jest surowcem drugiego wyboru do produkcji grubych, wytrzymałych koszy transportowych. Dominuje natomiast w wyrobach:
- koszy dekoracyjnych i ozdobnych
- mebli wiklinowych z cienkiej plecionki
- paneli i mat plecionych
- wyrobów, gdzie liczy się jednolitość powierzchni po obierce
Powiązane artykuły
Źródła zewnętrzne
Aktualizacja: maj 2026